Związek Polskich Artystów Plastyków

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki
Start ArsForum 3/2018 ZOBACZONE OPISANE - Wyspiański

ZOBACZONE OPISANE - Wyspiański

Email Drukuj PDF

„U mnie w domu”. O wystawie Wyspiański w Muzeum Narodowym w Krakowie

Wyspiański 1

Wystawa Wyspiański w Muzeum Narodowym w Krakowie to największy w historii pokaz twórczości plastycznej Stanisława Wyspiańskiego i jedno z najważniejszych wydarzeń muzealnych w Polsce w 2018 roku. O wyjątkowości ekspozycji mogą świadczyć liczby: spośród około 1000 związanych z artystą obiektów przechowywanych w MNK kuratorzy wybrali do prezentacji blisko 500; wystawa została otwarta w 110. rocznicę śmierci Wyspiańskiego i zostanie zamknięta w 140. rocznicę urodzin. Prezentacja wpisuje się w oficjalny program kulturalny obchodów stulecia odzyskania niepodległości przez Polskę i jako druga po ubiegłorocznym #dziedzictwie stanowi część tego programu w ramach kalendarza MNK.

Wrażeniowy przedsionek otwiera pierwszy moduł wystawy, zatytułowany U mnie w domu. Zaprezentowano tu autoportrety Wyspiańskiego oraz portrety żony i dzieci jego autorstwa, wykonane ołówkiem i ulubionymi przez artystę pastelami. Niektóre z nich, jak Macierzyństwo (1905), to dzieła na trwałe zapisane w pamięci wizualnej Polaków, jednoznacznie kojarzące się z toposami rodzicielstwa, dzieciństwa, matczynej miłości. Jednak w ujęciu autorów wystawy dzieła te zyskują dodatkowe znaczenie, są bowiem skonfrontowane z umieszczonymi na ścianach fragmentami z listów i poezji Wyspiańskiego, świadczącymi o poczuciu ulotności rodzinnego szczęścia i kruchości życia. W liście do Leona Stępowskiego z 1903 roku zaledwie trzydziestoczteroletni, wciąż zdrowy Wyspiański pisał wierszem: „Nad grób niech moje przyjdą dzieci i niech się jedno z nich zaśmieje”. Słowa te każą zweryfikować melancholijną aurę portretów autorstwa Wyspiańskiego, zwłaszcza tych przedstawiających jego potomstwo: dzieci nie oddające się zabawie, lecz zamyślone (Mietek oparty na rękach, 1904), zapatrzone w jeden punkt i kontemplujące przedmioty (Helenka z wazonem, 1902), zasypiające lub we śnie (Główka Helenki, 1900; Śpiący Mietek, 1902). Kuratorzy wystawy interpretują nastrój powagi i łagodnego smutku w tych dziełach przez pryzmat tekstów Wyspiańskiego: prace zgromadzone w „domowej” przestrzeni stają się refleksją nad etapami w życiu człowieka, od narodzin po śmierć. Wyspiański był pogodzony z tym cyklem, co podkreślają inne słowa z listu do Stępowskiego: „Już dawno się przestałem smucić o rzeczy miłe mnie stracone” i „Przecież już dawno się wyzbyłem marzeń o utraconym raju”.

fragment tekstu Macieja Gugały

Wyspiański 2

Wyspiański 3

Stanisław Wyspiański, Apollo. System Kopernika. Projekt witraża do Domu Stowarzyszenia Lekarskiego w Warszawie, 1904, pasttel, papier, fot MNK

 

Kalendarz

październik 2018
N P W Ś C Pt S
30 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 1 2 3

Statystyka

Odsłon : 7937605