Związek Polskich Artystów Plastyków

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki
Start ArsForum 5/2018 Sylwetki: Andrzej Pityński

Sylwetki: Andrzej Pityński

Email Drukuj PDF

Irena Grzesiuk-Olszewska Andrzej K.Olszewski, Andrzej Pityński - wyznawca realizmu

Andrzej Pityński jest bez wątpienia najbardziej znanym polskim rzeźbiarzem w Stanach Zjednoczonych. Sławę zyskał dzięki realizacji kilkunastu pomników, wielu dzieł monumentalnych i kameralnych – popiersi, płyt i medali – wykonanych dla uczczenia polskich, i nie tylko polskich osobistości ze świata polityki, historii, nauki, kultury i sztuki oraz upamiętnienia ważnych wydarzeń historycznych w dziejach narodów polskiego i amerykańskiego.

ARMIA BLEKITNA

Andrzej Pityński, Armia błękitna, fragment, fot. z archiwum artysty

Po wyjeździe z kraju w 1974 roku znalazł w Ameryce drugą ojczyznę, której poświęcił swój talent i wiele lat pracy. Jako wykładowca w Johnson Atelier Technical Institute of Sculpture w Mercerville od przeszło 25 lat przekazuje swoją wiedzę młodszym pokoleniom adeptów rzeźby monumentalnej,którzy ściągają tu z całego świata. Pityński, jako twórca, jest zdecydowanym wyznawcą realizmu – jako idei i jako metody artystycznej, oraz swoiście rozumianego symbolizmu; nie jest natomiast zwolennikiem abstrakcji i skrajnych eksperymentów. Sztuka, jego zdaniem, musi być zrozumiała dla wszystkich. Ideę taką przekuwa w dzieło plastyczne. Duch zaklęty w spiżu. Wielki ładunek patriotyzmu, wyniesiony z domu rodzinnego, stanowił o podstawach jego twórczości.

KATYN Jersey City

Andrzej Pityński, Katyń, Jersey City, fot. z archiwum artysty

Zanim jeszcze w Polsce dokonały się przemiany ustrojowe – obalenie komunizmu, Andrzej Pityński pracował nad modelem najważniejszego – w tamtym okresie – swojego dzieła. Był to jeden z pierwszych na świecie monumentów upamiętniających tragedię Katynia i zarazem jeden z największych pomników okręgu Nowego Jorku – pomnik katyński dla Jersey City (zatwierdzenie makiety – grudzień 1986 rok). Wykonany z brązu i granitu, z urną mieszczącą prochy ponad 23 tysięcy polskich oficerów pomordowanych w obozach sowieckich, stał się sumieniem świata. Przedstawia młodego polskiego o. cera w ułańskim mundurze i rogatywce na głowie, w wysokich butach z ostrogami. Na jego piersi widać krzyże i medale. Postać, ekspresyjnie wygięta do tyłu, ze skrępowanymi w dramatycznym geście rękami, zakneblowanymi ustami, przebita od tyłu sowieckim bagnetem, to aż nadto wymowny symbol zdradzieckiego czynu, jakim było wkroczenie na ziemie polskie najeźdźców ze Wschodu w kilkanaście dni po ataku Niemców na Polskę. W pomniku tym splata się zatem realizm historii z symboliką rzeźby. Artysta z pełną świadomością stworzył kompozycję prostą w formie i zrozumiałą w wymowie, zgodną z faktami historycznymi, potwierdzonymi przez dokumenty, w których jest mowa o strzelaniu w tył głowy i pchnięciu bagnetem. „Symbol młodego polskiego o. cera przebitego od tyłu sowieckim bagnetem jest dla mnie – mówi autor pomnika – jako dla Polaka i rzeźbiarza, symbolem głębszym. Jest to symbol nie tylko zbrodni katyńskiej, lecz także młodej, odradzającej się po latach zaborów Polski, która padła pod zdradzieckim ciosem w plecy 17 września 1939 roku, gdy Armia Czerwona uderzyła na tyły Armii Polskiej walczącej z najeźdźcą hitlerowskim”. Pomnik, jego zdaniem, jest symbolem zagłady młodego polskiego pokolenia, ale też i przestrogą przed komunizmem skierowaną do przyszłych pokoleń. Pomnik katyński spełnia zatem rolę podwójną: memorialną, bo upamiętnia wydarzenie historyczne sprzed kilkudziesięciu lat, a zarazem dydaktyczną, bo ostrzega społeczność całego świata przed zbrodniczym systemem totalitarnym. Dodatkowym atutem w tym przypadku jest usytuowanie i otoczenie pomnika – na placu nad brzegiem rzeki Hudson, ze wspaniałą panoramą Manhattanu w tle, w centrum rozbudowującej się dzielnicy Jersey City.

...c.d. w ArsForum nr 5. 

Czasopismo ArsForum zostało dofinansowane z funduszu:

mkidn 01 cmyk

 

Kalendarz

kwiecień 2019
N P W Ś C Pt S
31 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 1 2 3 4

Statystyka

Odsłon : 8664682